ایلاء ، سوگندی که نباید یاد کرد

ایلاء به معنی قسم خوردن و سوگند یاد کردن است .

ایلاء

تعریف : ایلاء در زبان عربی به معنی قسم خوردن و سوگند یاد کردن است .

در اصطلاح فقهی به معنی سوگند یاد کردن به خداوند یا صفتی از صفات او در مورد ترک عمل زناشویی با همسر در مدتی بیش از چهار ماه یا بیشتر است .

دلیل ایلاء : ایلاء موضوعیت خود را از این آیه می گیرد که خداوند متعال در این باره می فرماید :

« لِلَّذِینَ یُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَهِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ * وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ » ( البقره : 226 – 227 )

« کسانی که زنان خود را «ایلاء» می نمایند (یعنی سوگند یاد می نمایند که با آنها روابط زناشویی برقرار ننمایند) تا چهار ماه انتظار بکشند (و باید بدانند که خداوند از چنین سوگندی خشنود نیست و در ضمن باید آن چهار ماه تکلیف همسر خود را با ادامه معاشرت یا طلاق دادن روشن نمایند .) اگر از تصمیم خود عدول کردند (و سوگند خود را شکستند و با زنان خود همبستر شدند چه بهتر ، کفاره سوگند را می پردازد و ازدواج و همسری به حال خود باقی می ماند) زیرا خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است . سپس اگر تصمیم بر جدائی گرفتند (و در آن مدت از معاشرت و زناشوئی امتناع کردند) خداوند شنوا و داناست .»

حکمت ایلاء :

حکمت ایلاء جلوگیری از ستم مرد به همسرش است زیرا مردم عرب زمان جاهلیت به قصد اذیت و آزار زن سوگند یاد می‌کردند که یک سال و گاهی بیش از آن با او همبستر نشود .

اما شریعت اسلام آن را سوگندی قرار داده که پس از سپری شدن حداکثر ۴ ماه پایان می یابد و پس از آن مرد باید یکی را انتخاب کند ،  تجدید نظر از عمل به سوگند ،  برقراری رابطه زناشویی و یا طلاق و جدایی برگزیند .

اگر تجدید نظر نماید و سوگندش را نقض کند  تنها کفاره آن را می پردازد و نکاح و همسری آنها به حال عادی خود ادامه می یابد ، در غیر این صورت باید او را طلاق بدهد .

  •  شروط ایلاء :  برای انعقاد ایلاء باید چهار شرط وجود داشته باشد :
  • 1 – شوهر به خداوند یا یکی از اسماء و صفات او سوگند یاد کرده باشد که بیش از چهار ماه با همسرش همبستر نشود  .
  • 2 – سوگند او در ارتباط با ترک عمل زناشویی بیش از چهار ماه باشد .
  • 3 –  سوگند یاد کند  که  عمل زناشویی مشروع را ترک کند ، اما اگر بدون سابقه آنها را برای مدتی ترک کند ایلاء به شمار نمی رود .
  • 4 – کسی که در مورد او سوگند یاد می نماید همسرش به او باشد . ایلاء در مورد همسر مطلقه در طلاق رجعی  صحیح است اما در طلاق بائنه صحیح نیست .

حکم ایلاء : ایلاء دارای دو حکم یکی اخروی و دیگری دنیوی است . حکم اخروی ایلاء این است که اگر شوهر از آن بازنگردد یا زن را طلاق ندهد مرتکب گناه و معصیت بزرگی شده است.

اما در مورد حکم دنیوی آن لازم به توضیح است که : باید سوگند خود را نقص  نماید و کفاره آن را همچون سایر سوگندها بپردازد ، اما اگر همچنان بر سوگند و تصمیم خود اصرار بورزد ، پس از سپری شدن چهار ماه ،  طلاق به صورت دائم واقع می شود و نیازی هم به حکم محکمه شرعی و دادگاه نیست ، این رأی حنیفه است ، اما از نظر مذاهب دیگر با خاتمه یافتن چهار ماه طلاق او واقع نمی شود .

در ناصح یار بخوانید!  حضانت کودکان بعد از طلاق با کیست ؟

بلکه ایلاء کننده یعنی شوهر باید یا از سوگند خویش تجدید نظر نماید ، یا زن را طلاق بدهد ، اما اگر از طلاق زن و تجدید نظر در سوگند خود امتناع ورزید ، موضوع در محکمه و دادگاه مطرح می شود . اگر در دادگاه زنش را طلاق داد ، میان آنها حکم به جدایی داده می شود و اگر امتناع نموده ، از نظر حنیفه قاضی می تواند حکم طلاق رجعی را صادر نماید .

بازگشت و تجدید نظر از ایلاء از طریق اقدام به عمل زناشویی اگر شوهر به دلیلی معذوریت نداشته باشد انجام می پذیرد ، اما اگر قبل از پایان چهار ماه سوگندش را نقض نمود از نظر اکثر فقها باید کفاره سوگند را بپردازد ، اما شافعیه می گوید : کفاره ندارد .

لازم به ذکر است که زنی که از طریق «ایلاء» از همسرش جدا شده باید پس از جدایی عده زن مطلقه را مراعات نماید .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.