سوگند ظِهار و پیامدهای آن

سوگندی که مرد همسرش را به یکی از زنان محرم خود ، یاد می کند .

سوگند ظِهار

تعریف ظهار :

ظهار آن است که مردی همسرش را به یکی از زنان محرم خود ، زنانی که ازدواج با آنها مطلقآ و برای همیشه به خاطر خویشاوندی و یا شیرخوارگی یا خویشاوندی سببی حرام است ، تشبیه کند .

حکم شرعی : روزها به اتفاق علما حرام است و انجام دهنده آن دچار معصیت می شود ؛ زیرا خداوند متعال در این باره فرمودند :

(  وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَکُمُ اللَّائِی تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِکُمْ ) – ( الاحزاب : 4 )

« آن همسرانتان را که مورد ظهار قرار مى‏ دهید مادران شما نگردانیده است . »

شروط ظهار : این است که از شوهرهای بالغ ، مسلمان (در رأی حنیفه و مالکیه) و مختار (در رأی اکثریت) و با میل و اراده خویش ، در مورد همسری مسلمان یا اهل کتاب خردسال یا بزرگسال با لفظی صریح و یا کنایه جاری شود .

تاریخ مانند اینکه مرد به همسرش بگوید : تو به جای مادرم هستی و کنایه مثل اینکه بگوید :  تو به مادرم شباهت داری . اما در کنایه  باید قصد و نیت ظهار وجود داشته باشد .

لازم به یادآوری است که ظهار زن نسبت به مرد معتبر نیست . مثلاً اگر زنی خطاب به شوهرش بگوید : تو همچون برادرم هستی ، لغو و بی اعتبار است ، اما امام احمد کفاره ظهار را بر زنی که چنین بگوید واجب می داند ؛ زیرا سخن  ناپسند و نادرستی را گفته است .

پیامدهای ظهار

1 – اکثر علما اتفاق نظر دارند که قبل از دادن کفاره ، ارتباط زناشویی و همبستری و مقدمات آن و نگاه شهوت آمیز به همسر حرام است ،  اما  شافعیه رأیشان بر این است که فقط عمل زناشویی در حال ظهور و قبل از کفاره حرام است ؛ زیرا خداوند متعال در این باره می فرماید :

( وَالَّذِینَ یُظَاهِرُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ ثُمَّ یَعُودُونَ لِمَا قَالُوا فَتَحْرِیرُ رَقَبَهٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَتَمَاسَّا … ) (المجادله : 3)

« کسانى که زنانشان را ظهار مى کنند سپس از آنچه گفته‏ اند پشیمان مى ‏شوند بر ایشان [فرض] است که پیش از آنکه با یکدیگر همخوابگى کنند بنده‏ اى را آزاد گردانند .»

چنانچه پیش از کفاره زن و شوهر با یکدیگر همبستر شوند ، باید توبه و استغفار به بنمایند و به جز کفاره دادن چیز دیگری بر آنان واجب نمی شود ؛ زیرا رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم خطاب به مردی که پیش از کفار با همسرش هم بستر شده بود فرمود :

« عملی نمودن آنچه خداوند تو را به آن دستور داده ، بار دیگر با او همبستر مشو »

2 – همسر می تواند از شوهرش خواهان همبستری بشود ، زیرا این جزو حقوق مسلم اوست و چنانچه کارشان به محکمه و دادگاه کشانیده بشود ؛  قاضی شوهر را در ارتباط عمل زناشویی با همسرش به دادن کفاره مجبور می نماید و چنانچه حاضر به این کار نشود ، قاضی به جدایی میان آنها حکم می نماید .

3 –  ظهار سبب قطع روابط زن و شوهر نمی شود ؛ زیرا چیزی نیست که مانند طلاق سبب جدایی میان زن و شوهر بشود .

4 – شریعت اسلام بر کسی که اقدام به ظهار نموده ،  کفاره را واجب گردانیده ، اما در زمان جاهلیت چنین نبوده و به محض ظهار ، زن برای همیشه نسبت به شوهرش حرام می گشت  .

در ناصح یار بخوانید!  رجعت

کفاره ظهار بر اساس آیه ۲ و ۴ سوره ی المجادله به ترتیب یکی از سه مورد زیر است :

آزاد نمودن ۱ نفر برده قبل از عمل زناشویی ، یا دو ماه روزه پشت سر هم ، و یا اگر هیچ یک از آنها را نتوانست ، باید به ۶۰ نفر مستند غذا بدهد .

پایان حکم ظهار : حکم ظهار از این نظر که موقت باشد یا مؤبد ، پایان پذیر است .

الف – ظهار موقت : اگر مردی خطاب به همسرش بگوید « برای مدت یک روز یا یک ماه یا یکسال تو هم چون مادرم خواهی بود .» اکثریت علما بر این باورند ، که پس از پایان یافتن آن مدت بدون نیاز به دادن کفاره حکم ظهار نیز خاتمه می یابد .

ب – ظهار مؤبِّد : حکم ظهار مطلق یا مؤبد به اتفاق علما پس از تصمیم نقض ، کفاره و یا پس از سپری شدن آن و طلاق پایان می پذیرد ؛ زیرا بقای حکم بدون محکوم علیه معنا ندارد .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.