مهریه : بررسی کامل شرایط و قوانین جدید مهریه

مهر در عرف نشانه ارج و احترامی است که مرد برای زن قائل است.

قانون مهریه

مهر یا صداق که به فارسی کابین گفته شده است مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن می گردد و مرد ملزم به دادن آن به زن می شود . نهاد مهر در حقوق ایران مبتنی بر سنت و مذهب است و نظیر آن را در حقوق غربی نمی توان یافت. اگر چه تعیین مهرهای سنگین که به تازگی معمول شده عیوبی دارد و به ویژه می توان آن را سدی در راه تشکیل خانواده محسوب داشت ، معهذا مهر که از جانب مرد به زن داده می شود می تواند کمبود سهم الارث زن را در حقوق ما تا حدی جبران کند.

مهر در عرف نشانه ارج و احترامی است که مرد برای زن قائل است و مظهر تعهد شوهر برای تأمین زندگی زن است . گاهی مهر ، که معمولاَ هنگام انحلال ازدواج مطالبه می شود ، مانع گسستن پیوند زناشویی می گردد و تضمینی برای دوام ازدواج به شمار می آید . در صورت وقوع طلاق نیز گاهی مالی که زن به عنوان مهر می گیرد در زندگی او بسیار موثر است و مانع پریشانی و درماندگی وی می گردد .

مهریه در اسلام

کلمه «مهر» در قرآن به کار نرفته است بلکه عناوین «صَدُقات» و «اجور» (بیشتر در مورد متعه و ازدواج با کنیزان) و «صداق» و «فریضه» به جای مهریه به کار رفته‌اند . نپرداختن مهریه که ملک خاص زن است در قرآن ظلم و گناه آشکار خوانده شده است .

در آیه «و ءاتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنُّ نِحلَه…» از مَهر با عنوان «صَدُقَه» که از مادّه صِدق است یاد شده که راستین بودن پیوند زناشویی و علاقه مرد را نشان می‌دهد . ثانیاً با آوردن ضمیر «هنّ» ، مهریه را به زن متعلّق می‌داند نه پدر و مادر او تا بخواهند آن را دستمزد به شمار آورند . ثالثاً با کلمه «نِحلَه» تصریح می‌کند که مهریه پیشکش است و نه قیمت زن ، چنانچه امروزه برخی با توهم اینکه مهریه قیمت زن است مبالغ بالایی مطالبه کرده و مهریه پیشنهادی اسلام را دور از شأن زن معرفی می‌کنند . مهریه زن نحله و عطای خداوند است که به او داده شده است و مرد هیچ منتی بر او ندارد .

مهریه در دیگر کشورهای اسلامی

مهریه در دیگر کشورهای اسلامی بر خلاف ایران بسیار کم و به صورت هدیه و آنچه در اسلام به آن اشاره شده است قرار داده می شود . به طور مثال مهریه به طور میانگین در عربستان مهریه 4000 دلار است ، در کشور هند حدود 100 هزار تا 1 میلیون روپیه متفاوت است . در ترکیه نیز نرخ مهریه به طور متوسط 35 هزار لیر است . در چین و مناطق مختلف آن نرخ مهریه به حدود 100 هزار یوان می رسد که حدود 20 تا 30 میلیون تومان است . در عمان مهریه 2 هزار ریال عمان است .

مهریه در ایران

مهریه در ایران در بسیاری از اوقات بر اساس سکه های طلا تعیین می شود ، از سال تولد دختر گرفته تا شمار ائمه ( چهارده معصوم ) و یا سوره های قرآن و یا حتی تاریخ تولد دختر به سال میلادی به عنوان مهریه دختر بریده می شود .

"<yoastmark

مهریه های سنگین در ایران باعث زندانی شدن تعداد قابل توجهی از مردان به علت عدم پرداخت مهریه همسران خود شده است . در ایران خانواده ها بر این باور هستند که هر چقدر مقدار مهریه بیشتر باشد زندگی دختر آنها دوام بیشتری دارد و مهریه سنگین را باعث استحکام زندگی می دانند . این در حالی است که نه تنها همچین موضوعی صحت ندارد بلکه مهریه های بالا باعث ایجاد مشکلات زیادی در جامعه شده است . زیاد شدن تعداد زندانیان مهریه ، زیاد شدن تعداد پرونده های خانواده در دادگاه ها و فراری شدن مرد ها بخاطر عجز از پرداخت مهریه و … همه و همه باعث ایجاد مشکلات فراوانی در جامعه مسلمان ایرانی شده است .

انواع مهر

مهرالمسمی

هر گاه مهر در عقد ازدواج تعیین شده باشد ، آن را مهر المسمی گویند . اصطلاح مهرالمسمی از فقه اسلامی گرفته شده و در ماده 1100 قانون مدنی به کار رفته ولی قانون آن را تعریف نکرده است . با توجه به مواد مختلف قانون مدنی و با توجه به فقه اسلامی می توان گفت : مهرالمسمی عبارت از مال معینی است که به عنوان مهر با توافق زوجین تعیین می شود ، یا شخصی که زوجین انتخاب کرده اند معین می نماید .

این مال ممکن است عین معین باشد مانند خانه ، زمین ، باغ ، اتومبیل ، و غیر اینها ؛ ممکن است منفعت باشد چنانکه سکونت یا اجاره بهای خانه ای را برای مدت معین مهر قرار دهند ؛ و نیز ممکن است عمل (کار) باشد . البته کاری را می توان مهر قرار داد که ارزش اقتصادی داشته باشد ، مانند تعلیم زبان خارجی ، یا هنر دوزندگی ، یا آشپزی ، یا ساختن خانه ای معین . همچنین ممکن است مهر نه عین باشد ، نه منفعت و نه عمل ، بلکه حق باشد . این حق اعم است از حق دینی مانند حقی که به نفع زن از طرف شوهر ایجاد می شود ( چنانکه شوهر تعهد می کند مبلغ یکصد میلیون تومان بابت مهر به زن بدهد ) یا طلبی که شوهر از شخص ثالث دارد و حق عینی ( مانند حق انتفاع و ارتفاق ) و حق خیار .

حق انتفاع : عبارت است از حقوقی که فرد از منافع مالی یا چیزی ( عمدتاً مال غیر ) برخوردار می شود .

حق ارتفاق : عبارت است از حقی برای شخص در ملک دیگری ( مثلاً استفاده از پشت بام خانه همسایه برای عبور و مرور )

حق خیار : عبارت است از حق بر هم زدن یک جانبه قرارداد

مهرالسنه

مهرالسنه مهریه ی همسران و فرزندان پیامبر اسلام است که عبارت از پانصد درهم (برابر پنجاه دینار) می‌باشد. هر چند در اسلام مهریه از دید قلت و کثرت اندازه‌ای نداشته و به میل و ارادهٔ دو طرف بسته است .

میزان این مهریه ، متفاوت ذکر شده است. کمترین مقدار روایت شده چهارصد درهم نقره‌ی مسکوک و بیشترین مقدار ذکر شده پانصد درهم نقره‌ی مسکوک است . پانصد درهم نقره‌ی مسکوک معادل پنجاه دینار طلای مسکوک در نظر گرفته می‌شده است . با این حساب، چون هر دینار معادل ۴٫۶۰۸ گرم (یک مثقال صیرفی) طلای سکه شده با خلوص ۷۵۰ است و دارای ۳٫۴۵۶ گرم (یک مثقال  شرعی) طلای خالص و حداقل ۰٫۶۰۴۸ گرم (ربع درهم) نقره و مقداری مس می‌باشد، بنابراین پنجاه دینار معادل ۱۷۲٫۸ گرم طلای خالص، حداقل ۳۰٫۲۴ گرم نقره و مقداری مس می‌شود. در زمان پیامبر اسلام ارزش هر ۶.۸۲۵ گرم نقره با یک گرم طلا برابری می‌کرده است، در نتیجه پنجاه دینار معادل ۱۷۷.۲۳ گرم طلای خالص است. باید توجه داشت که به علت ارزش بالای نقره در صدر اسلام (نسبت به طلا) و ارزش پایین آن در زمان ما (نسبت به طلا)، تمامی محاسبات با انجام تبدیلات به طلا انجام شده است .

مهریه شرعی اهل سنت

مهریه شرعی در اهل سنت معادل مقدار نوزده مثقال و نیم طلای هجده عیار می باشد . که به قول فقهای اهل سنت بیشتر از این مقدار در صورتی که به عنوان مهریه تعیین و تسلیم زوجه شود و مدت یک سال تمام زن از آن استفاده نکند و به قوت خود باقی بماند ، زوجه مستحق پرداخت زکات مهریه خود می باشد .

شرایط مهرالمسمی

لزوم شرایط صحت مورد معامله 

قراردادی که زن و مرد راجع به مهر می بندند یک قرارداد تبعی است ، یعنی قراردادی است که جنبه مالی دارد و جدا از اصل نکاح ولی تابع عقد مزبور می باشد . و بدین جهت شرایط اساسی صحت معامله در مورد قرارداد مهر نیز باید رعایت شود .

  • مهر باید مالیت داشته یعنی دارای ارزش داد و ستد اقتصادی باشد ( ماده 1078 قانون مدنی ) . پس هوا و آب دریا را که ارزش داد و ستد اقتصادی ندارد نمی توان به عنوان مهر تعیین کرد .
  • مهر باید قابل تملک به وسیله زن باشد ( ماده 1078 قانون مدنی ) . بنابراین اموال و مشترکات عمومی ( مانند جاده ها و باغهای عمومی ) و موقوفات را نمی توان مهر قرار داد .  همچنین مالی را که متعلق حق شخص ثالث است ، مانند مالی که به عنوان تأمین یا بر اثر صدور اجرائیه بازداشت شده ، نمی توان مهر قرار داد ، مگر با اجازه دارنده حق .
  • هر گاه مهر عین معین باشد ، باید در زمان عقد موجود باشد . اگر معلوم شود که آن عین در زمان عقد موجود نبوده ، تعیین مهر باطل خواهد بود . ( ماده 361 قانون مدنی ) . مثلاً اگر اتومبیلی را مهر قرار دهند که در حین عقد از بین رفته بوده است تعیین مهر باطل و بی اثر است و مثل یا قیمت آن به زن تعلق می گیرد . ( ماده 1100 قانون مدنی ) .
  • مالی که مهر قرار داده می شود باید ملک شوهر باشد . البته ملک غیر را هم با اجازه مالک می توان مهر قرار داد . البته ملک غیر بدون اذن مالک مهر قرار داده شود و بعداً مالک آن ار اجازه کند تعیین مهر نافذ خواهد بود .لیکن اگر صاحب مال اجازه ننماید ، شوهر باید مثل یا قیمت آن را بدهد ( ماده 1100 قانون مدنی )
  • مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آنها بشود معلوم باشد ( ماده 1079 قانون مدنی ) . معلوم بودن مهر بدین معنی است که مقدار و جنس و وصف آن مشخص باشد . بنابراین نمی توان مقدار نا معلومی ا زمین یا طلا یا کالایی را که مشخصات آن معلوم نیست مهر قرار داد .
  • مهر باید معین باشد یعنی نمی توان یکی از دو یا چند چیز را طور مردد ( مانند یکی از دو کارخانه به طور نا معین ) مهر قرار داد ( ماده 190 قانون مدنی ) . 
  • مهر باید منفعت عقلانی مشهور داشته باشد ( ماده 215 و 348 قانون مدنی ) بنابراین چیزی را که قانون فروش یا استعمال آن را منع کرده ( مانند مواد مخدر ) نمی توان مهر قرار داد .
  • شوهر باید قدرت بر تسلیم مهر داشته باشد وگرنه تعیین مهر درست نخواهد بود ( ماده 348 قانون مدنی ) . مثلاً انگشتری یا گردنبندی که در دریا غرق شده و دست یافتن به آن ممکن نیست نمی توان مهر قرار داد . البته اگر شوهر قادر به تسلیم مال نباشد ، ولی زن قادر به تسلّم آن باشد ، یعنی بتواند خود آن را به دست آورد ، چنانچه زن غواص ماهری باشد و بتواند جواهر را از دریا بیرون بیاورد می توان مال مورد نظر را به عنوان مهر قرار داد .
در ناصح یار بخوانید!  شروط ضمن عقد ازدواج

مهرالمتعه

طبق ماده 1093 قانون مدنی « هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اگر بعد از آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود .

با توجه به ماده ذکر شده مهرالمتعه ، مهریه ای است که در شرایط وقوع طلاق قبل از تعیین کردن مهر و قبل از نزدیکی ، پرداخت آن بر عهده مرد خواهد بود و در صورتی که دلیل جدایی فوت یا فسخ نکاح باشد ، این مهر بر عهده مرد نخواهد بود .

شرایط مهرالمتعه

  • حین عقد مهر تعیین نشده باشد یا اینکه شرط بر عدم مهر شده باشد ، و بعد از عقد نیز مهر تعیین نشود .
  • نزدیکی صورت نگرفته باشد .
  • زوجین بوسیله طلاق از هم جدا شده باشند .

لازم به توضیح است که این مهر فقط مخصوص نکاح دائم است و در نکاح منقطع عدم تعیین مهر موجب بطلان عقد است . در نکاح منقطع طلاق نیز وجود ندارد .

چگونگی تعیین مهرالمتعه

در تعیین مهرالمته بر خلاف مهرالمثل که احوالات زن تعیین کننده مقدار مهریه بود ، بر اساس ماده 1094 قانون مدنی برای تعیین مهرالمتعه حال مرد از حیث غنا و فقر ملاحظه می شود .

در واقع در تعیین میزان مهرالمتعه به آیه شریفه 236 سوره بقره استناد می شود که می فرماید :

لَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِیضَهً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِینَ ﴿۲۳۶﴾

اگر زنان را مادامى که با آنان نزدیکى نکرده و بر ایشان مهرى [نیز] معین نکرده‏ اید طلاق گویید بر شما گناهى نیست و آنان را به طور پسندیده به نوعى بهره‏ مند کنید توانگر به اندازه [توان] خود و تنگدست به اندازه [وسع] خود [این کارى است] شایسته نیکوکاران (۲۳۶)

با توجه به این آیه در صورت غنی بودن مرد مرد باید چیزی ارزشمند به زن خود بدهد و در صورت فقیر بودن مرد هدیه با ارزش پایین تر به زن خود باید بدهد . در صورت اختلاف زوجین بر سر مقدار مهرالمتعه ، حاکم مقدار آن را تعیین خواهد کرد .

مهرالمثل

مهرالمثل یکی از انواع مهر است و چنانچه مهرالمسمی برای زن تعیین نشود و یا عقد باطل باشد و زن از بطلان آن خبر نداشته باشد و البته نزدیکی صورت گرفته باشد ، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود .

  • مواردی از قانون که زن را مستحق مهر المثل می داند :
  • 1 _ طبق ماده 1087 قانون مدنی اگر در عقد نکاح دائم مَهر ذکر نشده یا عدم مَهر شرط شده باشد نکاح صحیح است و طرفین می توانند بعد از عقد مهر را به تراضی معین کنند و اگر قبل از تراضی بر مهر معین بین آنها نزدیکی واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود .
  • 2 _ طبق ماده 1093 قانون مدنی هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اگر بعد از آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود .
  • 3 _ یکی دیگر از موارد قانونی که زن را مستحق مهرالمثل می داند ماده 1099 قانون مدنی است که در صورت جهل زن به فساد نکاح و وقوع نزدیکی زن مستحق مهرالمثل است .
  • 4 _ مطابق ماده 1100 قانون مدنی در صورتی که مهرالمثل مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد یا ملک غیر باشد ، در صورت اول و دوم زن مستحق مهرالمثل خواهد بود و در صورت سوم مستحق مثل یا قیمت آن خواهد بود مگر اینکه صاحب مال اجازه نماید .

چگونگی تعیین مهرالمثل

در ماده 1091 قانون مدنی این چنین آمده است که برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به امثال و کسانی که مثل او هستند در نظر گرفته شود .

برای مطالبه مهرالمثل زن باید همان مسیر درخواست مهریه را طی کند با این تفاوت که برای تعیین مهرالمثل دادگاه کارشناس تعیین خواهد کرد و موضوع به کارشناس سپرده خواهد شد و کارشناس طبق مواردی که در ماده فوق ذکر شد مهرالمثل را تعیین خواهد کرد .

مواردی از قبیل خانواده ، سطح تحصیلات ، زیبایی ، محل زندگی پدر زن و … در تعیین مهرالمثل دخیل خواهند بود و مورد توجه کارشناس قرار خواهد گرفت . حتی مهریه خواهران زن و نزدیکان و همسایگان زن نیز مورد توجه خواهد بود .

نکته : میزان و مقدار مهرالمثل با توجه به زمان نزدیکی مورد محاسبه قرار خواهد گرفت زیرا در آن زمان زن مستحق مهرالمثل شده است و همچنین در ان زمان مهرالمثل بر عهده شوهر واجب  شده است . 

اعتراض به مهرالمثل

در صورت داشتن اعتراض هر یک از طرفین به مقدار مهرالمثل موضوع به هیأت کارشناسی سه نفره ارجاع داده خواهد شد . در صورت اعتراض دوباره موضوع به هیأت کارشناسی پنج نفره و باز در صورت اعتراض موضوع به هیأت کارشناسی هفت نفره واگذار خواهد شد تا موضوع مورد بررسی قرار بگیرد . هزینه کارشناسی نیز بر عهده شخص معترض خواهد بود .

مقدار مهریه

در حقوق مدنی مهر از نظر مقدار ، حداقل و حداکثری معین نشده است و زوجین می توانند آن را با توافق یکدیگر تعیین کنند . ماده 1080 قانون مدنی در این زمینه می گوید : « تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است » .

شکی نیست که قرار دادن مهرهای سنگین در نکاح که متأسفانه امروز معمول شده است ، اگر از نظر اسلام ممنوع نباشد ، لااقل ناپسند است . گرانی روز افزون مهر یکی از مشکلات ازدواج در عصر جدید است که باید چاره ای برای آن اندیشید . آموزش و پرورش صحیح دختران و خانواده ها و معتقد ساختن آنان به اینکه ازدواج یک معامله اقتصادی نیست و حیثیت و آبرو و خوشبختی دختر و گرمی کانون خانوادگی به زیادی مهر بستگی ندارد ، و به یک سخن ، فرهنگ سازی پیش از اصلاح قانون می تواند در تعدیل مهر مؤثر باشد . با وجود این ، قانون جدید حمایت خانواده میزان مهر را به گونه ای محدود کرده است .

عندالمطالبه یا عند الاستطاعه ؟

بر اساس شرع مقدس اسلام و قانون مهریه باید در زمان عقد مشخص شود و مهریه به عنوان دین بر عهده مرد خواهد بود و زن نیز مالک مهریه خواهد بود و حق هرگونه دخل و تصرف در آن را دارد . مطالبه مهریه برای زن به دو صورت عندالمطالبه و عندالاستطاعه خواهد بود .

در زمان عقد بعضی از زوجین مهریه خود را به صورت عندالمطالبه شرط می کنند ، که هر زمان زن مهریه خود را مطالبه کرد ، مرد مهریه وی را پرداخت کند . اما در حین عقد بعضی از زوجین شرط پرداخت مهریه را به صورت عندالاستطاعه قید می کنند که پرداخت مهریه در صورت مطالبه آن از طرف زن به استطاعت مالی مرد بستگی دارد و زن باید توان مالی مرد را به دادگاه نسبت به پرداخت مهریه ، ثابت کند .

تفاوت مطالبه مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

مهریه زمانی که به صورت عندالمطالبه شرط شود ، زن می تواند هر زمان که بخواهد نسبت به مطالبه مهریه اقدام کند و با ارائه دادخواست به دادگاه و یا به اجرا گذاشتن مهریه در دفاتر ثبت نسبت به مطالبه مهریه خود اقدام کند . اما زمانی که مهریه به صورت عندالاستطاعه شرط شده باشد زن علاوه بر ارائه دادخواست مطالبه مهریه باید استطاعت و توان مالی مرد را نسبت به پرداخت مهریه خود به دادگاه ثابت کند . که این روند و اثبات استطاعت مالی مرد کار مشکلی خواهد بود و در اکثر مواقع مرد برای فرار از دین ، اموال و دارایی های خود را به نام شخص دیگری می کند .

شروط جدید سندهای ازدواج

در تاریخ 1387/10/11 سایت رسمی سازمان ثبت اسناد و املاک کل کشور ، به نقل از یکی از معاونین سازمان ثبت اعلام نمود که 2 شرط به شروط 12 گانه مندرج در سند ازدواج اضافه خواهد شد . و عندالمطالبه و عندالاستطاعه  بودن مهریه در سند های ازدواج ذکر خواهد شد .

آنچه به شرایط در سند ازدواج اضافه شده است شرایط ج است که در ادامه شرایط قبلی در سند درج گردیده است و هم اکنون در اختیار تمامی دفاتر ازدواج در سراسر کشور است ، که به شرح زیر است :

ج : نحوه پرداخت صداق : 1  _ میزان …………………………………………. بر ذمه زوج است که عندالمطالبه به زوجه پرداخت نماید . امضاء زوج …………….   امضاء زوجه ……………

2 _ میزان …………………………………………………….. بر ذمه زوج است که در صورت استطاعت مالی زوج  به زوجه پرداخت نماید . امضاء زوج …………. امضاء زوجه …………………

با توجه به شرایط جدید سند ازدواج ، زوجین باید یکی از آنها را امضاء کنند مگر اینکه بخشی از مهریه عندالمطالبه باشد و بخشی از آن عندالاستطاعه .

شرایط عدم تعلق مهریه به زن

طبق ماده 1089 قانون آیین دادرسی مدنی ، در صورتی که نکاح دائم و موقت بین زوجین به هر دلیل باطل شود ، و نزدیکی بین زوجین اتفاق نیفتاده باشد ، زن حق دریافت مهریه را ندارد .

در ناصح یار بخوانید!  نفقه زن [ انواع، شرایط، نحوه مطالبه و نحوه محاسبه میزان نفقه در قانون مدنی ]

قوانین جدید وصول مهریه

"قانون

ماده 22 قانون جدید حمایت از خانواده

برابر ماده 22 قانون حمایت خانواده 1391 « هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده عدد سکه تمام بهار آزادی باشد وصول آن مشمول مقررات ماده (2) قانون اجرای محکومیت های مالی است . چنانچه مهریه بیشتر از این باشد ، در خصوص مازاد ، فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است . رعایت مقررات مربوط به محاسبه مهریه به نرخ روز کماکان الزامی است » .

تعدیل مهریه های ریالی

با توجه به تورم شدید و تنزل فاحش ارزش پول ، در چند دهه اخیر ، به ویژه در سال های بعد از پایان جنگ تحمیلی ایران و عراق ، مهریه هایی که به پول رایج ایران بود ارزش خود را تا حد زیادی از دست داد ، حال آنکه طبق مقررات پیشین ، زن چیزی جز مبلغ اسمی مهر که قدرت خرید آن نسبت به زمان انعقاد ازدواج به مراتب کمتر شده بود نمی توانست به دست آورد و این وضع با عدالت و انصاف سازگار نبود . از این رو قانونگذار در سال 1376 در صدد چاره جویی بر آمد و برای تعدیل و تبدیل اینگونه مهرها ، افزایش مهر بر اساس تغییر شاخص قیمتها را پیش بینی کرد .

یک تبصره به ماده 1082 قانون مدنی الحاق شد که مقرر می دارد چنانچه مهریه وجه رایج باشد ، متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می گردد محاسبه و پرداخت خواهد شد ، مگر اینکه زوجین در حین اجرای عقد به نحو دیگری توافق کرده باشند .

محاسبه مهریه به نرخ روز

با مراجعه به سایت  https://app.dadhesab.ir و با وارد کردن سال عقد و مقدار مهریه خود به ریال می توانید مهریه خود را به نرخ روز محاسبه کنید .

نحوه محاسبه مهریه در صورت فوت زوج

 اگر زوجه بعد از فوت شوهرش برای وصول مهریه خود از ماترک زوج اقدام کند ، در این فرض در هر تاریخی زوجه بعد از فوت شوهرش مهریه خود را مطالبه کند ، باید شاخص سال فوت زوج بر شاخص سال ازدواج تقسیم و حاصل به دست آمده ضرب در مبلغ مهریه گردد و تاریخ مطالبه ملاک محاسبه نخواهد بود . 

نرخ تورم و شاخص سالانه

سال شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی نرخ تورم
۱۳۹۶ ۱۰۹.۶ ۹.۶
۱۳۹۵ ۱۰۰.۰ ۹.۰
۱۳۹۴ ۹۱.۷۱۴ ۱۱.۹
۱۳۹۳ ۸۱.۹۴۸ ۱۵.۶
۱۳۹۲ ۷۰.۹۱۶ ۳۴.۷
۱۳۹۱ ۵۲.۶۳۵ ۳۰.۵
۱۳۹۰ ۴۰.۳۲۱ ۲۱.۵
۱۳۸۹ ۳۳.۱۸۸ ۱۲.۴
۱۳۸۸ ۲۹.۵۲۷ ۱۰.۸
۱۳۸۷ ۲۶.۶۶ ۲۵.۴
۱۳۸۶ ۲۱.۲۶۵ ۱۸.۴
۱۳۸۵ ۱۷.۹۵۵ ۱۱.۹
۱۳۸۴ ۱۶.۰۴۸ ۱۰.۴
۱۳۸۳ ۱۴.۵۴۴ ۱۵.۲
۱۳۸۲ ۱۲.۶۲۴ ۱۵.۶
۱۳۸۱ ۱۰.۹۱۵ ۱۵.۸
۱۳۸۰ ۹.۴۲۷ ۱۱.۴
۱۳۷۹ ۸.۴۶۳ ۱۲.۶
۱۳۷۸ ۷.۵۱۶ ۲۰.۱
۱۳۷۷ ۶.۲۵۸ ۱۸.۱
۱۳۷۶ ۵.۲۹۸ ۱۷.۳
۱۳۷۵ ۴.۵۲ ۲۳.۲
۱۳۷۴ ۳.۶۶۵ ۴۹.۴
۱۳۷۳ ۲.۴۵۶ ۳۵.۲
۱۳۷۲ ۱.۸۱۴ ۲۲.۹
۱۳۷۱ ۱.۴۸ ۲۴.۴
۱۳۷۰ ۱.۱۸۹ ۲۰.۷
۱۳۶۹ ۰.۹۸۴ ۹.۰
۱۳۶۸ ۰.۹۰۳ ۱۷.۴
۱۳۶۷ ۰.۷۷ ۲۸.۹
۱۳۶۶ ۰.۵۹۷ ۲۷.۷
۱۳۶۵ ۰.۴۶۸ ۲۳.۷
۱۳۶۴ ۰.۳۷۹ ۶.۹
۱۳۶۳ ۰.۳۵۵ ۱۰.۴
۱۳۶۲ ۰.۳۱۹ ۱۴.۸
۱۳۶۱ ۰.۲۷۸ ۱۹.۲
۱۳۶۰ ۰.۲۳۴ ۲۲.۸
۱۳۵۹ ۰.۱۹ ۲۳.۵
۱۳۵۸ ۰.۱۵۳ ۱۱.۴
۱۳۵۷ ۰.۱۳۷ ۱۰.۰
۱۳۵۶ ۰.۱۲۵ ۲۵.۱
۱۳۵۵ ۰.۱۰۱ ۱۶.۶
۱۳۵۴ ۰.۰۸۵ ۹.۹
۱۳۵۳ ۰.۰۷۷ ۱۵.۵
۱۳۵۲ ۰.۰۶۹ ۱۱.۲
۱۳۵۱ ۰.۰۶ ۶.۳
۱۳۵۰ ۰.۰۵۶ ۵.۵
۱۳۴۹ ۰.۰۵۶ ۱.۵
۱۳۴۸ ۰.۰۵۲ ۳.۶
۱۳۴۷ ۰.۰۵۲ ۱.۵
۱۳۴۶ ۰.۰۵۲ ۰.۸
۱۳۴۵ ۰.۰۵۲ ۰.۸
۱۳۴۴ ۰.۰۵۲ ۰.۳
۱۳۴۳ ۰.۰۵۲ ۴.۵
۱۳۴۲ ۰.۰۴۸ ۱.۰
۱۳۴۱ ۰.۰۴۸ ۰.۹
۱۳۴۰ ۰.۰۴۸ ۱.۶
۱۳۳۹ ۰.۰۴۸ ۷.۹
۱۳۳۸ ۰.۰۴۴ ۱۳.۰
۱۳۳۷ ۰.۰۳۶ ۱.۰
۱۳۳۶ ۰.۰۳۶ ۴.۴
۱۳۳۵ ۰.۰۳۶ ۸.۸
۱۳۳۴ ۰.۰۳۲ ۱.۷
۱۳۳۳ ۰.۰۳۲ ۱۵.۹
۱۳۳۲ ۰.۰۲۸ ۹.۲
۱۳۳۱ ۰.۰۲۴ ۷.۲
۱۳۳۰ ۰.۰۲۴ ۸.۳
۱۳۲۹ ۰.۰۲ -۱۷.۲
۱۳۲۸ ۰.۰۲۸ ۲.۳
۱۳۲۷ ۰.۰۲۴ ۱۱.۱
۱۳۲۶ ۰.۰۲۴ ۶.۶
۱۳۲۵ ۰.۰۲ -۱۱.۵
۱۳۲۴ ۰.۰۲۴ -۱۴.۴
۱۳۲۳ ۰.۰۲۸ ۲.۷
۱۳۲۲ ۰.۰۲۸ ۱۱۰.۵
۱۳۲۱ ۰.۰۱۲ ۹۶.۲
۱۳۲۰ ۰.۰۰۸ ۴۹.۵
۱۳۱۹ ۰.۰۰۴ ۱۳.۸
۱۳۱۸ ۰.۰۰۴ ۸.۰
۱۳۱۷ ۰.۰۰۴ ۸.۸
۱۳۱۶ ۰.۰۰۴ ۲۱.۲
۱۳۱۵ ۰.۰۰۴ -.-

مالکیت زن بر مهر و ضمانت اجرای آن

برابر ماده 1082 قانون مدنی « به مجرد عقد زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی در آن بنماید » . بنابراین اگر مهر عین معین باشد ، با تحقق نکاح ، آن عین به مالکیت زن در می آید و زن حق هرگونه انتفاع و تصرف مالکانه در آن خواهد داشت ، چنانکه می تواند آن را بفروشد یا ببخشد یا اجاره دهد . اگر مهر عین کلی باشد ، مانند مقداری پول یا طلا ، به محض وقوع عقد ، شوهر بدهکار آن می گردد و زن می تواند آن را مطالبه کند ، مگر اینکه مدت یا اقساطی جهت تأدیه آن منظور شده باشد . ماده 1083 قانون مدنی در این خصوص می گوید : « برای تأدیه تمام یا قسمتی از مهر می توان مدت یا اقساطی قرار داد » .

هرگاه مهر منفعت یا حق دیگری باشد باز هم با وقوع عقد زن مالک آن می گردد و می تواند در آن تصرفات مالکانه نماید . چون در صورت وقوع طلاق قبل از نزدیکی ، نصف مهر به شوهر بر می گردد ( ماده 1092 قانون مدنی ) مالکیت زن ، نسبت به نصف مشاع مهر ، مالکیت متزلزل است و با تحقق نزدیکی ، مستقر و پایدار می شود .

ضمانت در مهریه

طبق ماده 684 قانون مدنی عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است به عهده بگیرد . این در مهریه نیز به این معنی است که وقتی کسی ضمانت مهریه را بر عهده می گیرد ، امکان دریافت مهریه از ضامن وجود دارد .

با توجه به ماده فوق در صورتی که زوجه مهریه خود را به اجرا بگذارد و زوج آن را پرداخت نکند ، شخص ضامن متعهد به پرداخت مهریه می باشد . لازم به ذکر است در صورتی که زوج اعسار خود از پرداخت مهریه را نیز به دادگاه ثابت کند ، این موضوع ربطی به ضامن ندارد و ضامن نسبت به پرداخت مهریه باید اقدام کند . در صورت ناتوانی ضامن جهت پرداخت مهریه ، ضامن نیز باید اعسار خود را به دادگاه اثبات کند .

در صورت عدم پرداخت مهریه توسط زوج و همچنین ضامن ، زوجه می تواند نسبت به هر دوی آنها به دادگاه صالح دادخواست ارائه دهد .

مهریه در ازدواج موقت

شرط صحت ازدواج موقت تعیین مهریه می باشد . در صورتی که در زمان انعقاد ازدواج موقت مهریه تعین شود ، مرد مکلف به پرداخت مهریه به زوجه می باشد . در ازدواج موقت مقدار مهریه با توافق زوجین صورت خواهد گرفت و مشمول قوانین ازدواج دائم خواهد بود . لازم به ذکر است که در ازدواج موقت هم می توان مهریه را عندالمطالبه و یا عندالاستطاعه شرط نمود .

مطالبه مهریه در ازدواج موقت نیز هم چون ازدواج دائم از مراجع قضایی برای زوجه امکان پذیر است . در صورتی که ازدواج موقت به صورت رسمی در دفاتر ثبت ازدواج ثبت شده باشد ، امکان مطالبه آن از اداره ثبت اسناد و املاک و دادگاه امکان پذیر می باشد .

تعیین اعضای بدن به عنوان مهریه

در توضیح این موضوع باید توجه داشت که مهریه باید مالیت داشته باشد ، یعنی دارای ارزش مالی باشد و بتوان آن را تبدیل به پول کرد . مثل طلا ، سکه ، ملک  و … اما تعیین اعضای بدن به عنوان مهریه بخاطر اینکه دارای ارزش قانونی نیست ممنوع و غیر قانونی می باشد . و در مورد کسانی که اعضای بدن همسر خود را به عنوان مهریه تعیین کرده اند ، دادگاه معادل دیه آن را به عنوان مهریه  تعیین و به زوجه تحویل خواهد داد .

مهریه در زمان فسخ ازدواج

در صورت فسخ نکاح اگر زوجه باکره باشد مهریه به وی تعلق نخواهد گرفت ، مگر در صورتی که علت فسخ ، عنن یا ناتوانی جنسی مرد باشد ، که در آن شرایط زن مستحق نصف مهر خواهد بود . در صورتی که بین زوجین نزدیکی واقع شود و بعد از آن ازدواج فسخ شود ، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود .

نحوه وصول مهریه

 

"صدور

وصول مهر از طریق دادگاه یا ثبت ؟

زن به دو شکل می تواند نسبت به وصول مهریه خود اقدام کند . 1 _ اجرای مهریه از طریق دادگاه : با تقدیم دادخواست مطالبه مهریه به دادگاه ، حکم پرداخت و اجرای مهریه به زوج ابلاغ و اجرا خواهد شد . 2 _ اجرا از طریق اداره ثبت : در صورتی که مهریه اموال منقول مثل سکه و پول و طلا و … باشد ، مرجع صدور اجرائیه دفتر ازدواج می باشد . زوجه با مراجعه به دفتری که عقد ازدواج در آنجا ثبت شده است ، می تواند نسبت به صدور اجرائیه نسبت به قسمتی یا تمام مهریه خود ، اقدام کند . شایان ذکر است که در صورتی که زوج دارای اموال و یا ماشین به نام شخص خود باشد ، صدور اجرائیه در دفتر ثبت بهتر است ، اما در صورتی که زوج هیچ گونه دارایی به نام خود نداشته باشد ، صدور اجرائیه نسبت به مهریه ، از طریق دادگاه پیشنهاد می شود . در صورتی که مال غیر منقول مهریه زوجه باشد ، صدور اجرائیه در دفتر اسناد رسمی صورت خواهد گرفت .

ضمانت اجرای مالکیت زن بر مهر

حق حبس

چنانکه گفتیم ، زن به مجرد عقد ، مالک مهر می شود و می تواند آن را از شوهر مطالبه کند و برای احقاق حق خود به طرق قانونی ، مانند رجوع به دادگاه و صدور اجرائیه ثبتی ، متوسل گردد . به علاوه قانون به زن حق داده است که تا مهر خود را دریافت نکرده ، از تمکین خودداری نماید . این حق مربوط به حق حبس است . ماده 1085 قانون مدنی در این زمینه مقرر می دارد : « زن می تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند.

طبق این ماده حق حبس مشروط به این است که مهر زن حال ، یعنی بدون مدت و قابل وصول به مجرد عقد ، باشد . هرگاه مهر مؤجل ( مدت دار ) باشد ، برابر ماده 1085 قانون مدنی ، زن حق حبس ندارد .

هرگاه قسمتی از مهر حال و قسمتی مؤجل باشد ، حق حبس فقط نسبت به قسمتی که حال است حاصل می شود و پس از دریافت این قسمت زن دیگر نمی تواند از ایفاء وظایف زناشویی امتناع کند .

 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.