نققه زن و طلاق از طرف زوجه به دلیل عدم پرداخت آن

در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است .

نفقه به نقل از ویکی پدیا و طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی ایران، عبارتست از : همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض. ملائت و توانایی اقتصادیِ مرد یا وضعیت خانوادهٔ پدری زن، ملاکی برای تعیین میزانِ نفقه «نیست».

برابر ماده 1106 قانون مدنی « در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است » . این مزیتی است که قانونگذار ایران برای زن قائل شده است و به موجب آن زن می تواند از شوهر مطالبه نفقه کند و در صورت لزوم از طریق مدنی و کیفری او را برای پرداخت مخارج تحت تعقیب قرار دهد . فلسفه این قاعده آن است که در اکثر خانواده های ایرانی زنان مال و درآمد کافی برای تأمین مخارج خود و شرکت در هزینه خانواده ندارند . وانگهی اداره خانه و امور داخلی خانواده که وظیفه ای بس بزرگ است بر عهده آنهاست و زنان به کار اقتصادی دیگری که منبع درآمدی برای آنان باشد اشتغال نمی‌ورزند .

البته چنانکه در پیش گفتیم ، زن در صورتی استحقاق نفقه خواهد داشت که از مرد تمکین کند و به تعبیر دیگر ، وظایف زناشویی را انجام دهد : نشوز زن مانع استحقاق نفقه است .

ویژگی های نفقه زن

انفاق زن در مقام مقایسه با نفقه اقارب ( خویشاوندان نسبی ) دارای ویژگی ها و مزایایی به شرح زیر است :

1 _ نفقه زن مقدم بر انفاق اقارب است ( ماده 1203 ق . م . ) : اگر کسی توانایی مالی نداشته باشد که هم به زن و هم به خویشاوندان نسبی خود نفقه دهد ، زن بر دیگران مقدم خواهد بود .

2 _ زن می تواند نفقه زمان گذشته خود را مطالبه کند و برای وصول آن در دادگاه اقامه دعوی نماید ، در حالی که « اقارب فقط نسبت به آتیه می توانند مطالبه مخارج نمایند » ( ماده 1206 ق . م . ) .

3 _ نفقه زن مشروط به فقر او یا تمکن مرد نیست : زن ، اگر چه ثروتمند باشد ، می تواند از شوهر خود خرجی بخواهد . در صورت خودداری شوهر از دادن خرجی و عدم امکان الزام او به انفاق ، قانون به زن حق می دهد که از دادگاه تقاضای طلاق نماید . ( ماده 1129 قانون مدنی ) . لیکن در نفقه ، اقارب فقر فقر یک طرف و تمکن طرف دیگر شرط است ( مواد 1197 و 1198 قانون مدنی ) . به علاوه در مقدار مخارج زن ، وضع اقتصادی شوهر در نظر گرفته نمی شود ، در حالی که مخارج اقارب با توجه به وضع اقتصادی منفق تعیین می گردد و تکلیف به انفاق تا حدی است که نفقه دهنده در وضع معیشت خود دچار مضیقه نشود ( ماده 1198 ق . م . ) .

4 _ نفقه زوجه تکلیف یک جانبه است و در حقوق ایران زن هیچگاه مکلف به دادن نفقه به شوهر خود نیست ، در حالی که مخارج اقارب یک تکلیف متقابل است .

5 _ طلب زن بابت نفقه طلب ممتاز است و در صورت ورشکستگی یا فوت شوهر و عدم کفایت اموال او برای پرداخت دیون ، بر سایر بدهی ها مقدم خواهد شد . لیکن مخارج اقارب دارای این خصوصیت نیست ، به استثنای نفقه اولاد که طبق تبصره 2 ماده 12 قانون حمایت از خانواده 1353 بر سایر دیون مقدم شده است .

ضمانت اجرای انفاق زن

ضمانت اجرای نپرداختن نفقه زن

ضمانت اجرای نپرداختن نفقه زنضمانت اجرای مدنی انفاق در مواد  و 1111 و 1112 و 1129 قانون مدنی مقرر شده است . طبق ماده 1111 « زن می تواند در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه به محکمه رجوع کند ؛ در این صورت میزان نفقه را معین و شوهر را به دادن آن محکوم خواهد کرد » .

هر گاه اجرای حکم دادگاه و الزام شوهر به دادن مخارج به علت سرسختی او و عدم دسترسی به اموالش یا  به علت عجز شوهر از انفاق ممکن نباشد ، زن حقق طلاق خواهد داشت . بنابراین ضمانت اجرای مدنی نفقه زن یکی الزام شوهر به انفاق از طریق قضائی و دیگر طلاق در صورت عدم امکان الزام به تأدیه انفاق است . دادگاه زمانی شوهر را به دادن انفاق ملزم خواهد کرد که رابطه زوجیت محرز باشد و شوهر نتواند امتناع زن از ادای وظایف زناشویی را ثابت کند.

ضمانت اجرای کیفری انفاق به موجب ماده 642 قانون مجازات اسلامی ( تعزیرات و مجازات های بازدارنده ) مصوب 1375 برای ترک انفاق مجازات حبس از سه ماه و یک روز تا پنج ماه مقرر شده بود . طبق ماده 727 همین قانون جز با شکایت شاکی تعقیب انجام نمی شد .

قانون جدید حمایت خانواده 1391 ضمن نسخ ماده 642 قانون مجازات اسلامی در ماده 53 ، مجازات کیفری برای ترک انفاق تعیین کرده و جرم مزبور را از جرایم قابل گذشت به شمار آورده است .

ماده 53 قانون قانون جدید : « هرکس با داشتن استطاعت مالی ، مخارج زن خود را در صورت تمکین او ندهد ، یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود . تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و در صورت گذشت وی از شکایت در هر زمان تعقیب جزایی یا اجرای مجازات متوقف می شود » .

نمونه دادخواست صدور حکم مبنی بر الزام زوج به پرداخت نفقه زوجه

 

مشخصات طرفین نام نام خانوادگی نام پدر شغل محل اقامت
خواهان مشخصات زوجه
خوانده مشخصات زوج
وکیل یا نماینده قانونی مشخصات وکیل دادگستری
تعیین خواسته و بهای آن صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به پرداخت نفقه موکله مقوم به … ریال
دلائل و منضمات

دادخواست

1ـ تصویر مصدق عقدنامه رسمی به شماره … دفتر اسناد رسمی ثبت ازدواج شماره … تهران    2ـ تصویر مصدق شناسنامه زوجه   3ـ شهادت شهود    4ـ کارشناسی    5 ـ وکالتنامه
ریاست محترم مجتمع قضایی خانواده سلام علیکم؛ احتراما” اینجانب وکیل خواهان، نکات ذیل را به استحضار می رساند :

اولا”؛ با عنایت به اینکه مستند به تصویر مصدق عقدنامه رسمی پیوستی رابطه زوجیت دائم فیمابین موکل و خوانده محترم محرز و مسلم است.

ثانیا”؛ با لحاظ اینکه یکی از تکالیف خوانده محترم، در مقابل موکله ، وفق مواد1102 و1106 و1107 و1111 و1206 قانون مدنی، پرداخت نفقه به موکله می‌باشد.

ثالثا”؛ با نظر به اینکه موکله آمادگی کامل جهت تمکین عام و خاص از خوانده محترم را دارد.

رابعا”؛ با توجه به اینکه خوانده محترم، از تاریخ … تا تاریخ تقدیم دادخواست حاضر، از پرداخت نفقه به موکله استنکاف ورزیده است  و این امر، از طریق شهادت شهود قابل احراز است و شهود مذکور عبارتند از:

الف) جناب آقای … فرزند … به شماره شناسنامه … صادره از … متولد … به نشانی …

ب) جناب آقای … فرزند … به شماره شناسنامه … صادره از … متولد … به نشانی …

ج)  جناب آقای … فرزند … به شماره شناسنامه … صادره از … متولد … به نشانی …

د)  جناب آقای … فرزند … به شماره شناسنامه … صادره از … متولد … به نشانی …

علاوه بر اینکه موکل، طی اظهارنامه پیوستی به شماره … مورخ … ارسالی از طریق مجتمع قضایی … موضوع ترک تقاضای پرداخت نفقه به موکله را خطاب به خوانده محترم اعلام نموده است.

خامسا”؛ با ملاحظه اینکه تعیین میزان نفقه نیاز به اظهارنظر کارشناس رسمی دادگستری دارد.

لذا موارد ذیل مورد استدعاست :

1ـ در صورت عدم اقرار خوانده محترم در اولین جلسه دادرسی مبنی بر عدم پرداخت نفقه موکله در مدت زمان اعلامی، صدور قرار استماع شهادت شهود به منظور احراز این امر، وفق مواد229 لغایت247 ق.آ.د.م

2ـ صدور قرار ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری بمنظور تعیین میزان مبلغ نفقه، از تاریخ ترک انفاق تا اجرای حکم، وفق مواد257 لغایت269 ق.آ.د.م

3ـ در ماهیت دعوی، صدور حکم مبنی بر الزام خوانده محترم به پرداخت نفقه در حق موکله، وفق مواد1102 و1106 و1107 و1111 و1206 قانون مدنی و همچنین الزام خوانده به پرداخت هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل دادگستری، وفق مادتین515 و519 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی .

 

                                                                                                                با تقدیم شایسته‌ترین احترامات

                                                                                                                          وکیل خواهان

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.