کاهش مهریه یا افزایش مهریه ؟ شرایط و دانستنی های مربوط به آن

مهر یا صداق که به فارسی کابین گفته شده است مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن می گردد .

کاهش یا افزایش مهریه یکی از دغدغه های خانواده ها بعد از ثبت ازدواج است که در پایین به اختصار به شرایط کاهش یا افزایش مهریه می پردازیم .

مهریه
مهریه

مهر یا صداق که به فارسی کابین گفته شده است مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن می گردد و مرد ملزم به دادن آن به زن می شود . نهاد مهر در حقوق ایران مبتنی بر سنت و مذهب است و نظیر آن را در حقوق غربی نمی توان یافت. اگر چه تعیین مهرهای سنگین که به تازگی معمول شده عیوبی دارد و به ویژه می توان آن را سدی در راه تشکیل خانواده محسوب داشت ، معهذا مهر که از جانب مرد به زن داده می شود می تواند کمبود سهم الارث زن را در حقوق ما تا حدی جبران کند.

مهر در عرف نشانه ارج و احترامی است که مرد برای زن قائل است و مظهر تعهد شوهر برای تأمین زندگی زن است . گاهی مهر ، که معمولاَ هنگام انحلال ازدواج مطالبه می شود ، مانع گسستن پیوند زناشویی می گردد و تضمینی برای دوام ازدواج به شمار می آید . در صورت وقوع طلاق نیز گاهی مالی که زن به عنوان مهر می گیرد در زندگی او بسیار موثر است و مانع پریشانی و درماندگی وی می گردد .

افزایش مهریه

افزایش مهریه
افزایش مهریه

سازمان ثبت اسناد و املاک کل کشور در قسمت ب بند 151 بخشنامه های ثبتی مقرر کرده : چنانچه به علل مختلف زوج در مقام ازدیاد مهریه زوجه برآید این عمل باید به موجب اقرارنامه رسمی صورت گیرد که در دفتر اسناد رسمی به ثبت می رسد . این بخشنامه باعث می شد تا دفاتر اسناد رسمی نیز با تنظیم اقرارنامه ثبتی ، مهریه ها را افزایش دهند .

اما با توجه به شکایتی که مبنی بر غیر شرعی بودن بند ب 151 بخشنامه های ثبتی به دیوان عدالت اداری شد ، هیات عمومی دیوان عدالت اداری قسمت ب این بند از بخشنامه های ثبتی را طی حکم شماره 488 که متن کامل آن در ذیل آمده است را ابطال کرد .

رأی شماره 488 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال قسمت (ب) بند 151 مجموعه بخشنامه‎ های ثبتی شماره هـ/87/516 

تاریخ: 15/6/1388
شماره دادنامه: 488
کلاسه پرونده: 87/516
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری.
شاکی: آقای حسن میرزا طلوعی.
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت (ب) بند 151 مجموعه بخشنامه‎ های ثبتی.
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در قسمت (ب) بند 151 بخشنامه ‎های ثبتی مقرر داشته، چنانچه به علل مختلف زوج در مقام ازدیاد مهریه زوجه برآید، این عمل باید به موجب اقرارنامه رسمی صورت گیرد که در دفترخانه اسناد رسمی به ثبت برسد. دفاتر اسناد رسمی به استناد همین بخشنامه با تنظیم اقرارنامه ثبتی به طور غیرشرعی مهریه‎ ها را افزایش می ‎دهند که اغلب موجب تزلزل ارکان خانواده ‎ها و ارزشهای آن را فراهم می‎ سازد. با عنایت به اینکه مهریه از فروعات عقد بوده و بر اساس قوانین شرع مقدس اسلام، هرگونه افزایش در میزان مهریه مستلزم فسخ نکاح و جاری شدن مجدد صیغه عقد دائم و تحقق ایجاب و قبول طرفین می‎ باشد، بخشنامه مذکور مغایر موازین شرعی است. لذا به علت این مغایرت تقاضای ابطال آن را دارد. سرپرست دفتر حقوقی و امور بین ‎الملل سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 129703/87 مورخ 19/12/1387 ضمن ارسال تصویر نامه شماره 116301/87 مورخ 30/11/1387 اداره کل امور اسناد و سردفتران اعلام نموده‎ اند، با عنایت به مفاد نامه مذکور و همچنین قسمت (ب) از بند 151 مجموع بخشنامه ‎های ثبتی تا اول مهر ماه سال 1365 که اشعار می ‎دارد، « چنانچه به علل مختلف زوج در مقام ازدیاد مهریه زوجه برآید این عمل باید به موجب اقرارنامه رسمی صورت گیرد که در دفترخانه اسناد رسمی به ثبت می ‎رسد…» و مستنداً به ماده 190 قانون مدنی قصد طرفین و رضایت آنها جهت کاهش و یا افزایش مهریه شرط اقدام نمایند. در نامه اداره کل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت نیز چنین آمده است، قسمت (ب) بند 151 مجموعه بخشنامه‎ های ثبتی، ماهیتاً بر اساس اصل آزادی اراده انسانها و قاعده « الناس مسلطون علی اموالهم» با در نظر گرفتن اینکه مهریه در عقد دائم از ارکان عقد نیست و همچنین با رعایت شرایط ماده 190 قانون مدنی تنظیم یافته است و نه درجهت حکم به افزایش مهریه پس از تنظیم عقد کما اینکه زوجین با استفاده از همین اصل و قاعده، بعضاً در جهت کاهش میزان مهریه ما فی‌ القباله فی‎ مابین خود پس از عقد نیز اقدام می ‎نمایند و منع و جلوگیری از اعمال چنین حقوق مسلمی، مـغایر با مبانی محرز و شنـاخته شده مذکور است، هرچند که این حقوق را می ‎توان به نحو بیع یا صلح هم اعمال نمود. لذا قسمت (ب) بند 151 مجموعه بخشنامه ‎های ثبتی با قوانین و مقررات موضوعه مغایرت ندارد. دبیر محترم شورای نگهبان در خصوص ادعای خلاف شرع بودن قسمت (ب) بند 151 مجموعه بخشنامه ‎های ثبتی، طی نامه شماره 35079/30/88 مورخ 12/5/1388 اعلام داشته ‎اند، مهریه شرعی همان است که در ضمن عقد واقع شده است و ازدیاد مهر بعد از عقد شرعاً صحیح نیست و ترتیب آثار مهریه بر آن خلاف موازین شرع شناخته شد. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور رؤسا و مستشاران و دادرسان علی ‎البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء بـه شرح آتی مبادرت بـه صدور رأی می ‎نماید.

در ناصح یار بخوانید!  نققه زن و طلاق از طرف زوجه به دلیل عدم پرداخت آن

رأی هیأت عمومی

به شرح نظریه شماره 35079/30/88 مورخ 12/5/1388 فقهای محترم شورای نگهبان « مهریه شرعی همان است که در ضمن عقد واقع شده است و ازدیاد مهر بعد از عقد شرعاً صحیح نیست و ترتیب آثار مهریه بر آن خلاف موازین شرع شناخته شد.» بنابراین جزء (ب) از قسمت 151 بخشنامه‎های ثبتی که نتیجتاً مبین امکان افزایش مهـریه به شرط تنظیم سند رسـمی است، مستنداً به قسمت دوم اصل 170 قانون اساسی جمهـوری اسلامی ایران و ماده 41 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 ابطال می ‎شود .
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری معاونت قضائی دیوان عدالت اداری ـ رهبرپور

کاهش مهریه

کاهش یا بخشیدن مهریه
کاهش یا بخشیدن مهریه

از میان عقود و ایقاعات که می توان برای تنظیم سند رسمی مربوط به کاهش مهریه نام برد ، اقرار ، ابراء ، صلح و هبه می باشد که به اختصار به توضیح آنها می پردازیم .

اقرار در اصطلاح فقه به معنای اخبار قطعی به وجود حقی به زیان خود یا ثبوت حقی برای دیگران آمده است .

اقرار طبق ماده 1259 قانون مدنی اخبار حقی است برای غیر به ضرر خود.

در مورد کاهش مهریه میان حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد ولی طبق نظر اکثر حقوقدانان نمی توان مهریه مندرج در سند ازدواج را تغییر داد ولی زوجین می توانند به اختیار خود تمام یا قسمتی از مهریه خود را بذل کنند و این کار با اقرار زوجه بر بذل تمام یا قسمتی از مهریه اتفاق خواهد افتاد .

در ناصح یار بخوانید!  راه های حذف طلاق از شناسنامه

ابراء در اصطلاح حقوقی و فقهی به معنای اسقاط حق ثابت بر ذمه دیگری و ساقط کردن حقی که انسان بر ذمه دیگری دارد می باشد .

ابراء مطابق ماده 289 قانون مدنی عبارت است از اینکه دائن از حق خود به اختیار صرف نظر کند . ابراء یک ایقاع است ( یکجانبه ) و سپس یک اسقاط دین است .

زوجه می تواند از حق خود که همان مهریه مندرج در سند نکاحیه می باشد بگذرد و تمام یا قسمتی از مهریه را ابراء کند .

صلح عبارت است از سازش و موافقت برای انجام کاری مانند تملیک عین یا منفعتی یا اسقاط دین یا حقی .

صلح ممکن است در مقابل عوضی یا بدون آن انجام گیرد . صلحی را که در مقابل عوض انجام گیرد صلح معوض و صلحی که بدون عوض باشد صلح غیر معوض می نامند .

زوجه می تواند مهریه خود را در قالب عقد صلح به زوج بذل کند . برای مثال زوجه مهریه خود را در قالب عقد صلح در قبال یک شاخه گل به زوج صلح کند . لازم به ذکر است که عقد صلح عقدی لازم است و رجوع از آن امکان پذیر نیست .

هبه عبارت است از خارج ساختن مال از ملک خود و به ملک دیگری در آوردن آن به صورت رایگان و هبه قراردادی است که به ایجاب و قبول نیاز دارد ، به هر لفظی که مقصود آن را برساند .

بذل مهریه در واقع همان هبه است و رجوع از بذل نیست ممکن است . حتی اگر بذل به صورت رسمی در دفتر اسناد رسمی صورت گرفته باشد زوجه می تواند به مهریه خود رجوع کند .

طبق ماده 805 قانون مدنی : بعد از فوت واهب یا متهب رجوع ممکن نیست . بنابراین اگر زنی مهریه خود را بذل کند بعد از فوت همسرش نمی تواند به مهریه رجوع کند .

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.